روزنامه اطلاعات ـ چهارشنبه 18 ارديبهشت 1387 محمدرضا دشتی، فعال در امور افراد دارای معلوليت:
تشکلی واحد برای سازمان های مردم نهاد حامی معلولان ايجاد می کنيم 
اشاره: 16 ارديبهشت، سالگرد تصويب قانون جامع حمايت ازحقوق معلولان بود؛ قانونی که از سال 1383 ابلاغ شده اما هنوز به طور کامل اجرا نمی شود. به همين مناسبت، با محمدرضا دشتی از فعالان امور معلولان گفت و گو کرده ايم که می خوانيد. * آقای دشتی، اجازه بدهيد به مناسبت 16 ارديبهشت، سالگرد تصويب قانون جامع حمايت ازحقوق معلولان، بحث را از همين جا شروع کنيم. شما عضو کميته پيگيری قانون جامع به نمايندگی از جمعيت معلولان «حمايت سبز پارسيان» هستيد، درباره نحوه تشکيل اين کميته واينکه اساسا چه تفکری باعث تشکيل آن شد، بگوييد؟ - دشتی: کميته پيگيری قانون جامع حمايت از حقوق معلولان با تفکر ايجاد اتحاد و همدلی بين سازمان های مردم نهاد معلولان به صورت شبکه سازمان های غيردولتی معلولان ايران مطرح شد. با همکاری برخی دوستان و خانه سازمان های غير دولتی استان تهران، از ارديبهشت ماه سال 1386 جلساتی را با دوستان سازمان های غيردولتی فعال در تهران برگزار کرديم. اين جلسات به صورت هفتگی در خانه NGO های استان تهران برگزار می شد. در اين نشست ها آقای دکتر محمدکمالی، آقای دکتر عليمحمدی، خانم پريساافتخار، آقای جمالی، آقای سهيل معينی، آقای مهندس برجيان ، خانم خلوق و من شرکت داشتيم. در ادامه راه، کميته پيگيری قانون جامع حمايت از حقوق معلولان در سطح سازمان های غير دولتی معولان مطرح و با استقبال هم روبرو شد. پس از چندين جلسه بحث و تبادل نظر و تنظيم آيين نامه کميته با دعوت از NGOهای فعال استان تهران، اولين نشست کميته در دبيرخانه دائمی آن در آبان ماه سال گذشته درموسسه رعد برگزار شد. *اين کميته چند عضو دارد واعضای آن هريک نماينده چه سازمان های غير دولتی از معلولان هستند؟ - دشتی: اين کميته در حال حاضر 25 عضو دارد؛ 19 عضو از مديران از سازمان های مردم نهاد معلولان و 6 عضو از کارشناسان فعال حوزه معلولان و دکتر عليمحمدی که از جلسات اوليه همراه بوده اند. اسم انجمن و نام نماينده آنها به اين شرح است: 1.مرکز حمايت از معلولين ضايعه نخاعی ايران: آقای محرمی نيا 2.انجمن باور: خانم پريساافتخار 3.انجمن تخصصی معلولين: آقای مهندس شيرزادی 4.کانون معلولين توانا: آقای ده باشی 5.انجمن حمايت از نخبگان معلو: آقای دکتر صابری 6.انجمن خانواده ناشنوايان ايران: سرکار خانم اعتماد 7.انجمن دفاع از حقوق معلولين ايران: آقای محمود نژاد 8.انجمن ضايعات نخاعی: خانم دکتر خلوق 9.انجمن عصای سفيد: آقای شاهوردی 10.حمايت از انجمن عقب ماندگان ذهنی: خانم سيمايی 11.انجمن فرهنگی علمی هنری معلولين: آقای مهندس برجيان 12.انجمن ندای معلولان ايران: آقای محمود کاری 13.جامعه معلولين ايران: آقای شهيدی 14.بنياد شورای عالی سالمندان و معلولين: آقای جانعلی 15.جمعيت معلولين حمايت سبز پارسيان: خودم 16.کانون ناشنوايان ايران: آقای دکتر گيتی 17.مجتمع آموزشی نيکوکاری رعد مرکز: آقای دکتر ستار اعتمادی 18.انجمن نابينايان ايران: آقای جمالی 19.موسسه بازتوانی معلولين ذهنی ايران: آقای دادخواه و کارشناسان حوزه معلولان، آقايان: مهندس تاجزاد (عضو هيات مديره جامعه معلولان ايران)، دکتر دواتگران (دفتر معلولان جسمی حرکتی و حسی بهزيستی)، دکتر گلچين (استاد جامعه شناسی دانشگاه تربيت معلم)، دکتر محمد کمالی (استاد دانشگاه و معاونت اسبق توانبخشی سازمان بهزيستی کشور)، سهيل معينی (مشاور سابق وزير رفاه در امور معلولان)، دکتر ميرخانی (استاد دانشگاه و معاونت اسبق توانبخشی سازمان بهزيستی کشور) * درباره چهارچوب کلی فعاليت اين کميته بگوييد. - دشتی: فعاليت های کميته با محور قرار دادن قانون جامع حمايت از حقوق معلولان انجام می شود. به همين منظور، ما کارگروههای شش گانه ای را در کميته تشکيل داده ايم و هر کارگروه به بررسی مفاد قانون مرتبط به خود می پردازد و راهکارههای مناسب اجرايی شدن يا اصلاح قانون را به صورت کارشناسی در جلسات کميته مطرح می کنند. اين اطلاعات برای دوستان سازمان بهزيستی کشور، وزارت رفاه و تامين اجتماعی يا هر سازمان مرتبط با آن ارسال می شود و پيگيری های لازم نيز انجام می گيرد. * تعامل کميته با دولت و به خصوص سازمان بهزيستی چگونه است؟ - دشتی: سؤال خوبی است. در ابتدای صحبت گفتم، کميته بر اساس همدلی برای حل مشکلات معلولان سراسر کشور تشکيل شده است و اهداف بلند مدت دارد. ما در کميته تلاش کرده ايم تعامل، همکاری و همفکری بسيار نزديکی با دوستان سازمان بهزيستی ، وزارت رفاه و فراکسيون معلولان مجلس شورای اسلامی داشته باشيم. بر تعامل سازنده و همفکری تاکيد دارم، زيرا اگر اين سير پيگيری در بستر افراطی گری باشد، موجب نگرش منفی جامعه نسبت به برقراری گفتمان منطقی با ما معلولان خواهد شد. در پيگيری ها بايد دقيق، منطقی و عقلانی با ادب اجتماعی بود. در واقع کميته پيگيری قانون جامع حمايت از حقوق معلولان، حلقه اتصال بين مطالبات معلولان و دستگاه سياسگذار و تصميم گير نظام است. چند نمونه از اين تعاملات را بگويم: نشستی را سال گذشته در آذر ماه با آقای مصری، وزير رفاه و تامين اجتماعی و دکتر فقيه، رييس سازمان بهزيستی در وزارت رفاه داشتيم. بحث های خوبی مطرح شد و آقای وزير هم به صحبت های دوستان عضو کميته گوش کردند و از کميته خواستند که وزارت رفاه و سازمان بهزيستی را از اين پتانسيل بهره مند سازند. سازمان بهزيستی از کميته برای عضويت در ستاد مناسب سازی کل کشور که در وزارت رفاه تشکيل شد، دعوت کرد که بنده شرکت کردم و برای جلسات آتی، آقای مهندس برجيان مدير عامل انجمن فرهنگی علمی هنری معلولان به عنوان نماينده کميته پيگيری معرفی شدند. تا کنون دو نشست در مجلس شورای اسلامی با نمايندگان فراکسيون معلولان مجلس شورای اسلامی داشتيم. تبادل نظر خوبی با خانم آليا، رييس فراکسيون معلولان داريم و در ارتباط مستمر با او هسيتم. تلاش می شود تا نظرات کارشناسی کميته در اختيار خانم آليا و ديگر مسئولان قرار گيرد. تلاش ما در کميته بر اين است اين تعامل را بيشتر کنيم و به تمام دستگاههای گسترش دهيم. اين به آن معنی نيست که استقلا ل کميته مخدوش شود يا از مطالبات و پيگيری حقوق معلولان از دستگاههايی نظير وزارت رفاه و سازمان بهزيستی صرف نظر کنيم. * آيا نمونه مشهودی وجود دارد که بگوييم مثلا اين کار انجام شده، نتيجه وجود کميته پيگيری است؟ - دشتی: فعاليت های مهمی توسط اعضای کميته انجام شده که انصافا قابل تقدير و تحسين است. در اصلاح آيين نامه اجرايی مواد 2 و 8 و 13 قانون جامع، کارگروه حقوقی کميته پيگيری چندين نشست برگزار کردند و 3 جلسه هم در وزارت رفاه داشتند و به قول دکتر عليمحمدی، مشاور وزير رفاه، در اين مورد بهترين کار تخصصی در اصلاح آيين نامه ها توسط کميته انجام شد . اين نظرات در جلسه معاونان وزارت رفاه با حضور وزير بررسی شده است. لازم می دانم از تلاش آقايان دکتر صابری و دهباشی در کنار ساير همکاران در کارگروه حقوقی تشکر کنم که حضورشان هم به کميته هم به کارگروه حقوقی جايگاه خاصی بخشيده است. البته تاکيد می کنم که حضور تمام اعضای کميته در کارگروه ها حقيقتا تاثير گذار بوده است. کارگروه اشتغال هم نشست های موثری را برگزار کرده است. در بحث سهميه بندی بنزين هم کميته با تشکيل کارگروه ويژه و تنظيم طرحی کارشناسی در تخصيص سهميه بنزين معلولان، حرکت خوبی انجام داد. در اين طرح تمام گروههای معلولان حتی خانواده های معلولان ذهنی هم در نظر گرفته شدند. تا آنجا که من اطلاع دارم، اين طرح به هيات دولت رفته و در اختيار رييس ستاد تبصره 13 قرار گرفته است که اميدواريم با عنايت دولت و ستاد تبصره ،13 به زودی اين مشکل دوستان معلول حل شود. در تخصيص اعتبارات يارانه دولت هم نظرات تمام اعضا بررسی شد و در اختيار وزارت رفاه قرار گرفت. *آقای دشتی، يک سؤال اساسی: الان در چهارمين سالگرد تصويب قانون جامع هستيم. اما می دانيد که ميزان اجرای قانون به 20 درصد هم نمی رسد .اشکال کار کجاست؟ - دشتی: ببينيد، کارهای خوبی انجام شده که نبايد از آنها چشم پوشی کرد. به نظرم، تلاش همکاران ما در سازمان های غير دولتی معلولان هم در اين زمينه پر رنگ است. کميته پيگيری در کنار سازمانها و وزارتخانه های مجری قانون جامع قرار دارد؛ منظورم اين است که کميته، مسئول اجرای آن نيست، بلکه تمام آحاد جامعه بايد در اجرای قانون سهيم شوند. در اين ميان مطمئنا سازمان بهزيستی به عنوان متولی اصلی معلولان در جامعه، و شهرداری ها در بحث مناسب سازی محيط شهری سهم به سزايی دارند. اما اجرای قانون جامع با دو مشکل کلی روبرو است: يکی بودجه و ديگری نظارت. در بخش بودجه، ماده 16 قانون جامع دست مسئولان را بسته است. تا منابع مشخص نشود، مفاد قانون اجرايی نخواهد شد. بودجه ای در حدود 600 ميليارد تومان برای اجرای قانون برآورد می شود. در بخش نظارتی هم ضمانت اجرايی لازم برای مواد قانون نداريم . بعد هم مسائل فرهنگی که بخشی از آن از نگاه مسئولان به اين مقوله نشات می گيرد. ببينيد، بايد برای معلولان عزيز حقوق شهروندی قائل شويم و حق و حقوق آنها را به عنوان يک شهروند ايرانی در تمام موارد مثل حق حضور در جامعه، حق برخورداری از آموزش، حق اشتغال و ... به رسميت بشناسيم. وقتی که برای مناسب سازی نشدن يک ساختمان، جريمه تعيين می شود، يعنی ما حقوق افراد دارای معلوليت را به رسميت می شناسيم. يا وقتی دانشگاهها برای حضور معلولان مناسب سازی شوند، يعنی ما حق آموزش برای آنها قائل هستيم. *به نظر شما آيا کميته می تواند در کارکرد ثانوی خود، محلی برای اجماع سازمان های غير دولتی معلولان باشد و به نظرياتی که اخيرا مطرح می شود، جامه عمل بپوشاند؟ - دشتی: در اين باره شک نداشته باشيد. ما با توکل به خداوند، و با عزم واحد و اراده عزيزان فعال در سازمان های مردم نهاد معلولان، درصدد ايجاد تشکلی واحد برای سازمان های مردم نهاد معلولان با عنوان «شورای هماهنگی معلولان در سراسر کشور» هستيم و در اين راه اميدواريم از حمايت دوستان سازمان بهزيستی و وزارت رفاه و تامين اجتماعی نيز برخوردار شويم. البته در اين باره بايد فعاليت های زيادی را آغاز کنيم. کميته پيگيری قانون جامع مطمئنا با توان علمی و اجرايی که در ميان اعضا دارد، نقش محوری و اصلی را برای ايجاد شورای هماهنگی معلولان سراسر کشور بر عهده خواهد داشت. سازمان های دولتی مثل بهزيستی و وزارت رفاه می توانند نقش بستر سازی و تسهيل گری را بر عهده بگيرند؛ همانطور که آقای دکتر عليمحمدی، مشاور وزير رفاه در مصاحبه هايش نيز مباحث مربوط به آن را مطرح کرده است. من يک نکته را توضيح بدهم: بالاخره دولت بايد به گونه ای، از حرکت و تلاش ما سازمان های مردم نهاد معلولان حمايت کند، به شکل های مختلف، مثل اختصاص اعتبارات، تامين جا و فضای مناسب معلولان و ... البته تاکيد کنم اين هرگز به معنای کمرنگ شدن استقلال فکری و حرکتی ما نخواهد بود. وقتی قصد قربت به سوی خدا باشد، حقيقتا راه هموار خواهد شد و ناملايمات به شيرينی بدل می شوند. گفتگو از : محسن حسينی |